Oğlumun bağırsak hareketleri o kadar gürültülü ki sindirim sorunu olduğunu düşünüyorum. Acaba sorun sütümden mi kaynaklanıyor?
Bebekler hiç çekinmeden gürültülü kaka yaparlar. Bu gürültüyü öbür odadan duyabilirsiniz ve bu ilk kez bebek sahibi olan anneleri endişelendirebilir. Bu hareketler ve sesler normaldir ve yeterince olgunlaşmamış sindirim sisteminde oluşan gazın dışarı atılma gürültüsünden başka bir şey değildir. Bir veya iki ay içinde durum yatışır. Gerçekten bir bağırsak bozukluğu olduğunu düşünüyorsanız bebeğinizin durumunu aşağıdaki bilgilerle karşılaştırabilirsiniz.
BAĞIRSAK BOZUKLUKLARININ NEDENLERİ
Altı aydan küçük bebeklerde, en sık görülen rahatsızlıktır bağırsak bozukluğu. Sindirim sistemi genellikle normal, hatta çok iyi çalıştığı halde, bağırsakları sık sık bozulan bebekler vardır. Bu dönemde bağırsak rahatsızlıklarının nedenini işlevsel bir aksaklıkta aramak yanlış olur.
Yaşamın bu evresinde beslenme bütünüyle başka bir insanın iradesindedir. Bebek, kendini savunamaz, istediği besinleri seçemez, hoşlanmadığı yiyeceklere karşı direnç gösteremez. Kendisi için neyin iyi olduğuna, neyin hoşuna gideceğine hep başkaları karar verir.
Üstelik toplumumuzda, süt çocuğu için, “sağlık, eşittir şişmanlık” ilkesi benimsenmiştir. Oysa tıp ilmi, “şişmanlık, eşittir hastalık” ilkesinin arkasındadır.
Toplumumuzda iştah kutsal bir ateş, besin ise, mucizevi bir maddedir. Bir başka deyişle, süt çocuğu dendi mi, ilk akla gelen şey beslenmedir. Diğer tüm unsurlar geri planda kalır. Bu anlayışa göre, süt çocuğunun en büyük gereksinmesi fazlasıyla doyurulmaktır.
Bir keresinde tedavi etmem için, iki aylık bir bebek getirdiler bana. Bebekte bağırsak bozukluğu doruk noktasına ulaşmıştı. Her gün ishal oluyor, kusuyor, zavallı yavru karın ağrısından kıvranıyordu. Rahatsızlığın nedenini bir süre anlayamadım. Sonra, kuvvetlensin diye, ninesinin her gün biraz morina balığı yağı ile, iki üç kaşık şarap içirdiğini söylediler… Yine, üç aylık bir bebeği de “hiçbir şey” yemiyor kaygısıyla getirmişlerdi. Oysa; bebek, günde 2 litre süt içiyordu. En güçlü insan bünyesinin bile güçlükle özümseyebileceği bir yük karşısında, zavallı bebeğin bağırsakları elbette isyan edecekti.
Tabii yukarıda “uç noktalardaki” olayları örnek olarak verdim. Ancak, özellikle yaşamın ilk aylarındaki hastalıkların büyük bir bölümünün beslenmedeki ölçüsüzlükler ve hatalı girişimlerden kaynaklandığını aklınızdan çıkarmanız gerektiğini bir kez daha anımsatmak istiyorum.
UYARICI İŞARETLER
Bağırsak bozukluğunun ilk işaretleri fazla belirgin değildir. Genellikle kendine özgü duyarlılığıyla, anne farkeder bir şeylerin yolunda gitmediğini… Örneğin, bebek görünürde gayet iyidir, her zamanki iştahıyla sütünü içmekte, herhangi bir hastalık belirtisi göstermemektedir. Ancak terazinin ibresi büyümenin durduğunu ifade eder. işte bu noktada, çok dikkatli olmak gerek. Bebek, belki de yediği mama, miktarı olarak yeterli olmadığı için kilo alamıyordur. Ama aksi de söz konusu olabilir. Yani yeterince, hatta fazlasını yiyor ama yediklerini özümseyemiyordur. Çocuk doktorları bu olaya, “Paradoks reaksiyonu” diyorlar: Bebek ne kadar çok yerse o kadar az gelişiyor, hatta kilo kaybediyor. Bebeğinizde bu tür bir gelişme gözlediğinizde, zaman kaybetmeden doktorunuza başvurun.
Bu kadar önemli olmasa da bir başka uyarıcı işaret de iştah azalmasıdır. Ama bir günlük bir iştahsızlık değil tabii. Bebeğiniz, bir öğünde verdiğiniz mamanın tümünü yemekte mızmızlanıyorsa, zorlamayın. Bu noktada iştahsızlık bünyenin bağırsak bozukluğunu önlemede kullandığı bir savunma mekanizmasıdır.
Günler süren iştahsızlığın yanında, kanmak bilmeyen susuzluk hali de bebekte barsak bozukluğunun önemli bir işaretidir. Bu durumda bırakın istediği kadar içsin. Suyun ona hiç bir zararı dokunmaz. Ama suyun yanında başka sıvı besinler vermekten kaçının. Doktorun önerileri dışına çıkmamaya özen gösterin.
Bir başka kuşku unsuru ise, bebeğin yediklerini sık sık çıkarması, yani kusmasıdır. Bildiğiniz gibi süt çocuklarının büyük bir bölümü yediklerini çıkarır. Bilimsel olarak bir açıklaması yok ama onlara özgü bir huy bu. Bununla birlikte, kusma çok sık tekrarlanır ve iştah azalması, susuzluk, çırpınma, sinirlilik gibi başka belirtilerle bir arada görülürse, uzmana başvurmak gerekir.
Sindirim sistemindeki bir rahatsızlık öncesinde ateş de görülebilir. Ateş, genelde so-ğukalgınlığı, kulak ihtihabı gibi hastalıkların tipik belirtisidir. Ancak bağırsak bozukluğunun yanısıra bu tür rahatsızlıklar da gözlenirse, hastalık gerçekten son derece ciddi boyutlara ulaşabilir. Doktora başvurmalı, beslenme rejimini hafifleterek, sindirim fonksiyonlarını daha bir dikkatle izlemelisiniz.
Nedensiz ya da görünürde bir nedeni olmayan çırpınma hali de kuşkulandırman sizi Her ağladığında, bebeğin karnı ağrımaz. Protestosunun başka nedenleri vardır genellikle. Bas bas bağıran, yüzündeki ifadeden sancı çektiği, zor durumda olduğu anlaşılan bebek, bir sindirim bozukluğunun pençesinde olabilir. Çırpınma halinin yanısıra, ateş ve iştahsızlık gibi başka belirtiler de gözlenirse durum gerçekten ciddidir.
Ancak hepsinden önemlisi bağırsağın işleviyle ilgili uyarıcı belirtilerdir. Bebeğinizin dışkısına çok dikkat edin. Çoğu kez, işler yolunda görünür. Dışkılaması gerek sayı gerekse görünüm bakımından normaldir, her zamanki gibidir. Ancak, kokusu bir gariptir. Poposunda da bir kızarıklık oluşmuştur.
Bu, bağırsak içeriğinde bir düzensizliğe işaret eder. Kimi zaman da bağırsak bozukluğu öncesinde alışılmışın dışında bir kabızlık gözlenir. Bazan bebek, sık sık dışarı çıkar. Dışkısı daha az katıdır, dikkatle baktığınızda içinde sindirilmemiş artıklar, sümükümsü maddeler, hatta köpük görürsünüz. Bu durumda bebeğin beslenme rejimini dikkatle denetleyip, sütü bütünüyle kesmeniz, ya da ne gibi gelişmeler görüleceğini beklerken, sütü önemli ölçüde azaltmanız gerekir. Bütün bu belirtiler birarada olabileceği gibi, tek tek de görülebilir, önemli olan, zamanında farkına varabilmek, sonra da doktora haber vererek, gerekli önlemleri almaktır.
BAĞIRSAK BOZUKLUKLARININ BELLİ BAŞLI BELİRTİLERİ
Her türlü önlemi aldığınız halde bebeğiniz yine de bir bağırsak bozuklukluğunun pençesine düşerse, hastalığın önemini değerlendirme açısından aşağıdaki unsurları bilmenizde fayda görüyorum:
- İshal: Daha önce de söylediğim gibi, dışkılama, çeşitli özelliklere bağlı olarak her bebekte özgün bir nitelik taşır. Günde bir kez dışarı çıkan bebek de vardır, on kez dışarı çıkan da… önemli olan sayıdan çok görünümdür. Yumuşak, sümükümsü ve köpüklü ise uygun önlemlerle daha İşin başında önüne geçilmelidir. Ancak, tümden sıvı halde, yani su gibiyse, hemen hemen bütünüyle sümükümsü ve köpüklü bir görünümü varsa, zaman kaybetmeden doktorun kapısını çalmak gerekir.
- Kusma: Kusma ve ishalin bir arada görülmesi, her zaman için ciddi bir hastalığa işaret eder.
- Çırpınma: Bebek, adeta havale geçirir gibi çırpınıyorsa, ciddi biçimde rahatsız demektir.
- Kilo kaybetmek: Bağırsakları bozulan süt çocuğunun kilo kaybetmesi doğaldır. Ancak birkaç saatin içinde çocuk epey kilo verirse, doktorun ivedilikle duruma el koyması gerekir.
- Ateş: Bağırsak bozukluğunun pençesindeki minik bebeğin ateşinin yükselmesi de normaldir. Ancak bunun da bir sınırı vardır elbet. 40 dereceye kadar yükselirse, ciddi biçimde tedaviye alınması zorunludur.
- Gözlerin içine göçmesi, cildin kararması, yüzün zayıflaması, bıngıldağın içeri kaçması, inleme: Bütün bunlar hastalığın son derece ciddi boyutlara vardığını gösteren belirtilerdir. Bebek, derhal çocuk hastalıkları servisi olan bir hastanede gözetim altına alınmalıdır.
