Çocuk gelişiminde tuvalet eğitimi önemli ve dikkat edilmesi gereken bir aşamadır. Ailelerin bu konuda bilinçli hareket etmeleri gerekmektedir. Çocukların çiş veya kakalarının geldiğini fark etmeleri ve tuvalete kadar ulaşmalarını sağlayacak kontrolü kazanmaları için belirli nörolojik ve duygusal gelişime ulaşmaları gerekir. Kaka kontrolü için makatın bu özellikleri kazanması en erken 18’inci ayda, çiş kontrolü için mesanenin bu özellikleri kazanması en erken 24’üncü ayda gerçekleşir. Kız çocukları bu tuvalet eğitimini erkeklere göre birkaç ay daha erken kazanabilirler. Bu gelişim süreçleri dikkate alınarak daha erken tuvalet eğitimi vermeye çalışmak ve zorlamak yanlış olur. Çocukların bu dönemi kendi bedenine sahip çıktığı, kendine ait şeyleri başkaları ile paylaşmadığı ve çevreden gelen uyarılara tepkisel olarak red cevabı verdiği dönemle çakışır. Bu dönem “2 yaş sendromu” olarak bilinir. Ailesinin “kakanı buraya yap” gibi önerilerini kendi hayatlarına müdahale olarak görürler. Tuvalet eğitimine başlama zamanı yeni bir kardeşin doğumuna, aile içi vefat ya da hastalık gibi dönemlere denk getirilmemelidir. Bu gibi fizyolojik ve duygusal özellikler göz önüne alınarak 2-2,5 yaşlar arasında tuvalet eğitimine başlanabilir.
Tuvalet eğitimine başlamadan önce anne babaların ya da bakıcıların çocuğu daha fazla izlemeleri ve bir takım belirtileri görebilmeleri önemlidir. Çocuğun hazır olduğunu gösteren bir takım fiziksel, ruhsal ve zihinsel belirtiler vardır.
Fiziksel belirtiler: Çocuğun gün içinde 2 saatten fazla kuru kalması, ıslak bez sayısının azalması, düzenli bağırsak hareketlerinin varlığı, oturup kalkabilmesi, çömelme ve yürüme gibi hareketleri rahat rahat yapabilmesi, pantolonunu kendi başına giyip çıkarabilmesi gibi yetenekleri kazanabilmesidir.
Ruhsal belirtiler: Anne babayı memnun etmeye istekli olması, aile bireylerini taklit etmeye hevesli olması, kakalı ya da ıslak bezle kalmak istememesi, tuvalette 5-10 dakika geçirmeye razı olması, kendinden büyük çocukların kakalarını nasıl yaptıklarını merak etmesidir.
Zihinsel belirtiler: Sıkıştığını ifade edebilmesi, kendine söylenen şeyleri yapabilmesi, kakası ya da çişinin geldiğini fark edebilmesidir.
Tuvalet eğitimi nasıl yapılmalıdır?
