Genel olarak normal vücut ısısının üstündeki bir artışa ateş denir. Vücut ısısı yaşamsal öneme sahiptir ve beynimizdeki hipotalamusun kontrolü altında 37°C’de (merkezi ısı) korunur. İki farklı durumda vücut ısısı yükselir. Birincisinde ısı kontrol merkezindeki “termostat” ayar bazlı etkilerle (enfeksiyonlar) daha yükseğe ayarlanır. Bu yeni ısı ayarı organizmanın kendi normal ısı düzeyi olarak algılanır ve vücut ısısı bu düzeye çıkarılmaya çalışılır. Bu durum organizmanın kontrolü altındadır ve ateş nadiren 41.1°C’nin üzerine çıkar.
İkinci durumda ise, ya vücutta aşırı ısı yapılmaktadır ya da biriken ısı vücuttan atılamamaktadır. Merkezi ayar değişmemiştir ve ısı artışı kontrol edilemez. Hipertiroidi, sıcak çevre (sıcak çarpması) veya terlemenin olamadığı bazı hastalıklar söz konusudur. Terleme, vücuttan ısı atılmasında (soğutma-klima) çok önemlidir. Sıvı alımı yetersiz olan çocuklarda terleme olamayacağı için ateşin normalleşmesi daha uzun zaman alır.
Vücut ısısı değişik bölgelerden ölçülebilir.Fakat bunlar vücudun ‘öz ısısı’nı belli hatalarla gösterirler.Isı makattan 38 C (yüksek ateş>39 C),koltukaltı ölçümünde ise 37.5 C’nin (yüksek ateş>38.5 C) üstünde ise ateş söz konusudur.Ateş tedavisinin temel amacı çocuğun rahatlatılmasıdır. Hafif ateşte çocuğun soyunması ve bol sıvı tüketmesi gerekir.Ateş düşürücüler ise sadece yüksek ateşte kullanılır.Vücut ısını normal sınırlara indirmek için aşırı çabaya gerek yoktur.Çocuk rahatlamış ise bu yeterlidir.Ateşin normale getirilmesi ateşe neden olan hastalığın tedavisi anlamına gelmez.Çocuklarda ateşin nedeni sıklıkla üç-beş günde kendiliğinden iyileşen basit viral enfeksiyonlardır(üst solunum yolları enfeksiyonları).
‘Ateş’ hastalıkların seyrinde erkenden ortaya çıkar.Bu nedenle aile için uyarıcıdır.Ateşli durumlarda nadiren yaşamı tehdit eden hastalıklar da(zatüree,menenjit,idrar yolları enfeksiyonu,kemik iltihabı gibi)söz konusu olabilir.Erken tanı bu hastalıkların tedavilerini kolaylaştırır ve kalıcı hasarların gelişmesini önler.
Prof. Dr. Yücel Taştan
İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
