Yenidoğan sarılığı sebebine bağlı olarak bebeğin doğduğu gün ya da yenidoğan döneminin herhangi bir gününde belirginleşir, genellikle de ilk haftalarda ortaya çıkar.
Yenidoğan sarılığı zamanında müdahale edilmediğinde bebekte kalıcı hasarlar bırakabilir, doğru teşhisle de kısa sürede tedavi edilebilir.
Memorial Hizmet Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Seda Öz yenidoğan sarılığı ve tedavisi hakkında bilgiler verdi.
Yenidoğan sarılığı teşhisi
Yenidoğanda sarılık yüz bölgesinden başlar ve daha sonra karın, kol ve bacaklarda belirginleşmeye başlar.
Ancak tanı koymak için kanda “bilirubin” değeri ile bebeklerin sarılık durumu kontrol edilir. Total bilirubin değerleri 5 mg/dl’ nin üstüne çıkan her bebek sarılık tanısı alır. Tanı sonrasında sarılığın nedenlerini bulmak ve ona göre takip etmek önemlidir.
Olağan yenidoğan sarılığı yaşamın 2. gününden sonra başlayarak 1-2 hafta sürebilir. Genellikle tedavi gerektirmez. Bebeğin anne sütünü sık aralıklar ile alması bilirubinin vücuttan atılımını hızlandırır ve sarılığın erken düzelmesini sağlar.
Yenidoğan sarılığı birçok bebekte kendiliğinden düzelse de bu durum her bebek için geçerli değildir.
Tedavi edilmediğinde kalıcı problemlere neden olmaması için yenidoğan her bebeğin düzenli doktor takibinin yapılması önemlidir.
Yenidoğan bebekte cilt ve göz aklarındaki renk değişiklikleri, cilt sarılığı fark edildiğinde, vakit geçirilmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Uzun süren sarılığa dikkat!
Yenidoğan bebeklerde doğumdan sonraki 2. günden erken başlayan, hızla artan ve çok yüksek seviyeye çıkan sarılık varsa fizyolojik olmayan bir sarılıktan şüphelenilmeli ve ileri tetkikler planlanmalıdır.
Zamanında doğan bebeklerde 2 haftadan, erken doğan bebeklerde 3 haftadan uzun süren sarılıklar uzamış sarılık olarak adlandırılır.
Uzamış sarılık durumunda kan grubu uyuşmazlığı, bazı enzim eksiklikleri, idrar yolu enfeksiyonu, tiroid bezinin yetersiz çalışması, doğuştan metabolik hastalıklar araştırılmalıdır.
Anne sütünün sarılık tedavisinde önemi
Sarılığı artıran nedenlerden biri yetersiz anne sütü alımıdır. Sarılığı olan bebekler zor uyandırılabilir ve emmeye istekli olmayabilir. Bu durum sarılık seviyesinin artmasına zemin hazırlar.
Sık sık anne sütü ile beslenen bebeklerde sarılık düzeyi çabuk düşer.
Bu sebeple yenidoğan sarılığı görülen bebeklerin tartı kontrolleri sık aralıklar ile yapılmalı ve yetersiz beslenme alınacak tedbirlerle engellenmelidir.
Yenidoğan sarılığı tedavi edilmezse kalıcı hasar bırakabilir.
Belirli seviyenin üzerine çıkan sarılık uygun tedavi edilmediğinde beyinde kalıcı hasara ve uzun dönemde nörolojik bozukluklara neden olabilir.
Bunu önlemek için, bilirubin düzeyi yükseldiğinde “fototerapi”ye (ışık tedavisi) başlanmalıdır.
Fotoreapi yönteminde;
Bebek hastanede en az 6- 8 saat belirli bir dalga boyunda ışık veren elektrikli cihazın altına yatırılır.
Uygulama sırasında anne bebeğini doktorun önerdiği şekilde aralıklarla emzirmeye devam eder.
Fototerapi tedavisi yenidoğan sarılığı için oldukça etkili bir yöntemdir. Bu yöntemin sonuç vermediği nadir vakalarda ise kan değişimi işlemi yapılması gerekebilir.
