Üçüncü 3 Ay / Üçüncü Çeyrek

Doğum yapan kadınların doğum öncesi bakım (DÖB) alma durumlarını ve doğum öncesi bakımın niteliğini etkileyen değişkenleri belirlemek.

Kesitsel tipte olan bu çalışma, Çanakkale Devlet Hastanesi’nde post partum birinci yada ikinci günde olan 198 kadınla yürütülmüştür.

Yüz yüze görüşme yöntemiyle anket formu kullanılarak toplanmıştır. DÖB’ ün niteliği 42 puan üzerinden değerlendirilmiştir. Veriler lojistik regression analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.

Kadınların yaş ortalaması 25 ± 1.0’dır. Kadınların tamamı DÖB almıştır. Doğum öncesi bakım alınan yerler sırasıyla özel sağlık kuruluşları (% 55.1), devlet hastanesi (% 13.6), sağlık ocağı (% 6.6 )’dır. Kadınların % 5.6’sı (1-3 kez) yetersiz sıklıkta, % 27.3’ü ise yeterli sıklıkta (4-6 kez) DÖB almıştır. Belirlenen kriterlere göre kadınların % 59.6’sı nitelik bakımından kısmen yetersiz bakım (15-29 puan), % 40.4’ ü yeterli bakım (30-42 puan) almıştır.

Kadınların DÖB sırasında aldıkları bilgilendirme ve danışmanlık hizmetleri yetersizdir. Nitelikli DÖB alma durumu ile yaş, toplam gebelik sayısı, sosyal güvence durumu ve evliliğe karar verenin kim olduğu değişkenleri anlamlı bulunmuştur.

Gebelik fizyolojik bir olay olması yanında %5-20’sinde anne ve bebek sağlığı için tehlike oluşturabilecek bir patoloji ortaya çıkabilir. Çalışmalar erken gebelik döneminden itibaren iyi doğum öncesi bakım uygulanan kadınlarda anne ve bebek ölümlerinin azaldığı ve gebelik sonuçlarının daha olumlu olduğunu göstermektedir.
TNSA 2003 verilerine göre Türkiye’de doğum öncesi bakım almayan annelerin oranı;% 18,6’dır.Doğum öncesi bakım hizmetlerinin kullanımı ile annenin eğitim düzeyi arasında belirgin bir ilişki olup annenin eğitim düzeyi arttıkça doğum öncesi bakım alma oranı, sağlık kuruluşunda doğum yapma oranı artmaktadır.

Güvenli annelik programı kapsamındaki müdahale alanları içinde bulunan doğum öncesi bakım hizmetleri şunlardır:

• İstenmeyen ve planlanmayan gebeliklerin aile planlaması danışmanlığı ve uygulama hizmetlerinin artırılması suretiyle engellenmesi,
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların, hepatit ve HIV enfeksiyonlarının engellenmesi ve tedavisi,
• Doğumu izleyen ilk ayda tetanozun ortadan kaldırılması,
• Doğum öncesi sağlık hizmetlerinin kapsam ve niteliğinin artırılması,
• Mevcut hastalıkların tedavi edilmesi,
• Gebelik sırasında yeterli beslenmenin sağlanması,
• Demir ve folat ilavesi ile aneminin azaltılması,
• Gebelikten kaynaklanan komplikasyonların erken tanı ve tedavisi

Doğum öncesi bakım, sağlıklı bir bebek sahibi olma şansınızı artırmak için hamilelik döneminde kendi sağlığınıza bakmaktır. Mutlu, sağlıklı bir hamilelik ve doğum geçirmenizi temin etmek için bazı ipuçları:

• Erken ve düzenli olarak doğum öncesi tıbbi bakım alın. Bu bakım, fetüsün sağlıklı olduğundan emin olmak için tarama ve testleri ve ayrıca vücudunuzun düzgün çalıştığını kontrol etmek için testleri kapsar.
• Protein, meyve, sebze, tahıl ve kalsiyumlu gıdalar içerecek şekilde beslenin. Fetüs tüm gıdasını sizden alır. Dolayısıyla sağlıklı besin seçimleri yapmaya çalışın. Günde üç öğün yemeye çalışın veya mide bulantısı, mide ekşimesi sorunlarınız varsa altı küçük öğün yemeye çalışın.
• Anemiye (kansızlık) karşı sizi korumaya yardımcı olması için doktorunuz demir ile folik asit içeren doğum öncesi vitaminler almanızı tavsiye edebilir. Bu vitaminler ayrıca fetüsü beyin ve omurilik ile ilgili ciddi sorunlara karşı korur.
• Haftada bir kaç gün 30 dakika fiziksel aktivite yapmaya çalışın. Egzersiz, doğum sırasında kullanılan kasları güçlendirmenize yardımcı olur ve daha rahat bir hamilelik geçirmenizi sağlar. Özellikle yüzme, yürüme ve doğum öncesi egzersizler hamile olduğunuzda faydalıdır. Herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce ilk olarak doktorunuzla konuşun.
• Günde en az 6 ila 8 bardak ve her bir saatlik fiziksel aktivite için ilave 1 bardak su için. Su içmek, kasılmalara ve prematüre ya da erken doğuma yol açan susuz kalmaya karşı sizi korur.
• Doğru miktarda kilo almaya çalışın. Çoğu kadın için bu miktar 11 ila 16 kilogramdır. Doktorunuzdan yardım isteyin.
• Dinlenin ve rahatlayın. Hamileyken ruh halinde salınımlara neden olabilecek hormon değişimlerine maruz kalabilirsiniz. Hem fiziki hem de ruhsal olarak kendinize iyi bakın.
• İstismar ediliyorsanız doktorunuza söyleyin. İstismar genellikle hamilelik sırasında devam eder ve düşük ve bebeğin kilosunda düşüklük risklerini ortaya çıkarır.
• Yaptığınız iş türü ve iş güvenliğiniz hakkında doktorunuzla konuşun. Sağlıklı hamilelik geçiren çoğu kadın hamileliklerinin son haftasına kadar çalışmaya devam edebilir.
• Kanuni olarak çalışan kadının doğum öncesi sekiz, doğum sonrası sekiz olmak üzere toplam onaltı hafta izne ayrılabilir. Doktorun raporuyla onaylaması ile, kadın çalışanlar, istedikleri takdirde doğumdan üç hafta öncesine kadar çalışabilir ve doğum öncesi kullanmadığı izinleri, doğum sonrasına aktarılır. İş vereniniz sizi bu izinden alıkoyamaz ve hamile olduğunuzdan dolayı sizi işten atamaz. Bu yasal hakkınızdan yararlanabilmek için yapmanız gereken formaliteler vardır. Bunlardan en önemlisi, hamileliğinizin 32. haftasında doktordan alacağınız durum raporu ve tüm ultrasonografi sonuçları ile devlet hastanesi, poliklinik ya da SSK veya Emekli Sandığı ile anlaşmalı özel hastanelere giderek, raporu onaylatmanız ve iş yerindeki peronel bölümüne iletmenizdir.

Sorulacak sorular:

• Süregen bir hastalığınız var mı?
• Daha önce önemli bir hastalık geçirdiniz mi?
• Ameliyat oldunuz mu ? Ne amaliyatı ?
• Sürekli olarak herhangi bir ilaç kullanıyor musunuz ?
• Eşinizin ailesi dahil olmak üzere akrabalarınız arasında doğumsal hastalığı olan bebek doğuran var mı ?
• Eşinizle aranızda akrabalık var mı ?
• İlk adetinizi kaç yaşında gördünüz ?
• Kaç günde bir adet görüyorsunuz ?
• Daha önce doğum yaptınız mı ? Nerede, ne zaman, nasıl (normal, forseps, sezeryen) ?
• Daha önce doğumsal hastalığı olan çocuk
• doğurdunuz mu ?
• Eşinizin ve kendi kan grubunuzu biliyor musunuz ?
• İlk 24 saat içinde sarılığı olan veya ilk 7 günde ölen bebek doğurdunuz mu ?
• Daha önce düşük ve ölü doğum yaptınız mı ?
• Daha önce tetanos aşısı oldunuz mu ? Ne zaman, kaç kez ?
• Son adetinizi ne zaman gördünüz ?

Daha sonra ilk muayeneniz yapılacaktır. Bu muayenede:

• Genel sağlık durumunuz incelenecek,
• Tansiyonunuz ölçülecek,
• Boy ve kilonuz ölçülecek,
• Vücudunuzda (bacaklar, el ve yüzde) ödem olup olmadığına bakılacak,
• Karnınız dıştan elle muayene edilecek,
• Üreme organlarının içinde olduğu kemik yapı değerlendirilecek,
• Gerektiğinde ultrason ile gebelik durumunuz incelenecek,
• Kansızlığınız olup olmadığını belirlemek için hemoglobinin testi yaptırılacak,
• Kan grubunuz belli değilse kan grubu testi yaptırılacak,
• İdrarda protein ve şeker olup olmadığını belirlemek için test yaptırılacaktır.

Daha sonraki aylarda yapılacak muayenelerinizde:

• Genel sağlık durumunuz değerlendirilecek,
• Boy-kilonuz ve tansiyonunuz ölçülecek,
• Bacaklarınızda ödem-varis olup olmadığına bakılacak,
• İdrarda protein ve şeker olup olmadığını saptamak için test yaptırılacak,
• Çocuk kalp sesleri dinlenecek,
• Gereketiğinde ultrasonografik inceleme yapılacaktır.

Doğum öncesi bakım, gelişen bebeğinizin mümkün olduğu kadar sağlıklı olup olmadığından emin olmanızın

önemli bir parçasıdır. Düzenli olarak yapılan doğum öncesi görüşmeler, gebeliğiniz hakkında bilgilenmenize, sizin için en iyi kararları almanıza ve bütün sorularınızı sormanıza olanak sağlayacaktır. Aynı zamanda gebeliğinizin seyri ve fetüsün 3 aydan sonraki gebelik ürünün adı gelişimi de kontrol altında olacaktır.

Gebeliklerin çoğu normal olarak ilerler. Fakat bazı riskler göz ardı edilmemelidir. Bu risklerin değerlendirilmesi doğum öncesi bakımın ana noktasını oluşturur. Her görüşmede gebeliğinizin gidişatı muayene edilecek ve kaydedilecektir. Oluşabilecek problemlerin açığa çıkarılması için fetüs üzerinde çeşitli çalışma ve testler yapılabilir. Doğum öncesi bakımınız, sağlık bakım ekibinin tüm üyeleri tarafından gerçekleştirilebilir.

Geçmişte sorunsuz bir gebelik yaşamış olsanız da, yeni gebeliğiniz ve mümkün olduğu kadar erken davranarak doğum öncesi görüşmelete başlamalısınız, iki gebelik birbirinin benzeri değildir ve problemler karşınıza ansızın çıkabilir.

Doğum öncesi bakım sadece bir sağlık bakımı değildir, aynı zamanda doğum eğitimi, danışma, ailenin desteklenmesi ve kişisel bakımınızı da içermektedir.. Bütün sağlık .bakım ekibinin üyeleri gebelik oyunca bakımınızı üstlenecektir. Toplumda size taydaşı olabilecek bazı hizmetlere yönelmenizi sağlayacaktır.

Doğum öncesi ilk görüşmeniz, sonraki görüşmelerinizden daha kapsamlı ve uzun olacaktır. Sağlık hikayeniz alınır, fizik muayeneden geçerseniz. Laboratuvar testleri yapılarak tahmini doğum tarihiniz belirlenir, ileriki görüşmeleriniz ve ihtiyaç duyabileceğiniz özel testler için bir program düzenlenir. Bu görüşmeler sırasında, bakımınızın tüm yönlerin! tartışmalısınız. Sorulannızı sormak için kendinizi özgür hissetmelisiniz.

Doğum öncesi bakım hem anne hem de bebek için çok önemlidir. Bu yüzden hekimle doğum öncesi bakı konusunda öncelikle ayrıntılı konuşmak, tavsiyelerini almak, gebelikte öncelikli konuları belirlemek oldukça faydalı olacaktır.

Doğum öncesi bakım gebelik komplikasyonları için faydalıdır. Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezine göre Amerika’daki hamile kadınların 1/3 ünde gebelik komplikasyonları yaşanmaktadır. Doğum öncesi bakım gebelik komplikasyonlarını ( prematüre doğum, doğum kusurları, düşük v.b. ) azaltmada ve semptomları yönetmede anahtar roldedir.

Doğum öncesi bakımın amacı hem annenin hem de bebeğin sağlığını, gelişimini ve beslenme durumunu gözleyip değerlendirmektir. Bu amaçla şu hususlar özellikle önemlidir.

1. Doğum öncesi vitaminleri alınmalıdır. Örneğin günde 400 mcg folik asit alımı doğum kusurlarını önlemede gereklidir.
2. Gebelik boyunca ilaç alımlarını hekim kontrolünde yapmak gerekir. Gelişi güzel ilaç kullanımı düşük, erken doğum, doğum kusurları gibi sonuçlara yol açabilir.
3. Gebelik boyunca sigara ve alkol kullanımından kaçınmalıdır.
4. X-Ray ışınlarından uzak durmak gerekir.
5. Kilo alımı kontrollü bir şekilde olmalıdır.
6. Mutlaka egzersiz yapmalıdır.
7. Dinlenmek oldukça önemlidir.

Doğum Öncesi Bakım İçin Ziyaret Takvimi Oluşturulmalıdır

Doğum öncesi ziyaret takvimi hekimle birlikte oluşturulur. Hekim ziyaret süreleri ve sıklıklarını bildirecektir. Yüksek riskli gebeliklerde ise ( örn: 35 ve ileri yaşlardaki gebelikler, diyabet hastaları, yüksek kan basıncı olanlar veya kronik hastalığı olanlar ) ziyaret sıklığı normal gebelik yaşayanlara göre daha fazla olabilir.

Gebeliğinizin ortalarında kendinizi çok iyi hissedeceksiniz. Saçlarınız ve cildinizdeki olumlu değişikliklerden dolayı daha da güzelleşeceksiniz . Fırsatınız varsa tatile çıkmanın tam zamanıdır. Bebeğinizin kıpırtılarını duyumsamaya başlamanız da sizi ayrıca heyecanlandıracaktır.

Neler Oluyor?
* Cildinizdeki, doğumdan sonra ki sürede kaybolacak koyulaşma artabilir.
* Diş etlerinde kanama ya da vajinada akıntı gibi yakınmalara sık rastlanır.
* Eklemler ve eklem bağları gevşediğinden sırt ağrısı, kasıklarda gerilim gibi yakınmalar da olabilir.

Ne Yapmalı?

Kendinize dikkat etmeli, özellikle belinizi zorlamamalısınız.Yüksek topuk ayakkabılardan sakının.
Bebeğiniz için gerekli portbebe gibi gereçleri ve giysileri dÜşÜnmeye başlamalısınız.

Gelişen Bebeğiniz

Saçları belirmeye başlar.
Dişleri gelişmektedir.
Bebeğin derisini koruyan beyaz yağlı madde (verniks) oluşmaktadır.
Kolları ve bacakları iyice gelişmiştir.
Bebeğin hastalıklara direncini artıracak maddeler (antikorlar) sizden geçmeye başlamıştır.
Bebek oldukça hareketlidir. Bu hareketleri başlangıçta karın guruldaması gibi algılayabilirsiniz. ondaki seslere tepki olarak
hareketleri artabilir. Ancak bebeğiniz çok oynamıyorsa telaşlanmayın; bebeklerin çoğu bu haftalarda henÜz  hareketli olmayabilir.

Gebeliğinizin ikinci üç ayına girdiğiniz bu haftada kendinizi epeyce iyi ve enerji dolu duyumsuyor olmalısınız. Artık gebe olduğunuz dışarıdan bakınca da bellidir. Bebeğinizin tüm organları oluşmuştur. 14. haftadan beri plasentadan besleniyor. Bundan sonraki haftalara daha da gelişecek ve kendini bağımsız bir yaşama hazırlayacaktır.

Neler Oluyor?

* Artık kendinizi daha iyi hissediyor olmalısınız.
* Gebelikle ilgili coşkunuz ve sevinciniz artar.
* Cildinizin renginde koyulaşma olabilir; bu meme uçları  ciltte daha belirgindir. Karnınızın Üstünde koyu bir çizgi görebilirsiniz.Doğumdan kısa süre sonra bu çizgi yok olur.
* Bebek büyüdükçe iştahınız artar. Giysileriniz artık dar gelmeye başlayabilir, oysa gebe giysileri için henüz erkendir. Bu nedenle rahat giyecekleri yeğlemelisiniz

Ne Yapmalı?

• Henüz yapmadıysanız sigarayı bırakmalı, eşinizi de bu konuda ikna etmelisiniz.
• İştahınızın arttığını bahane edip canınızın çektiği her şeyi yemeniz gerekmez; sağlıklı beslenmenize özen göstererek kilonuzu korumalısınız.
• Doğum öncesi kontrollerin ikincisini yaptırmalısınız.

Bu haftada bebeğin başı vücuduna oranla oldukça büyük, kol ve bacaklarıysa henüz kısadır. Gebeliğin başlarında hissettiğiniz rahatsızlıkların da gittikçe azaldığını göreceksiniz. Gebelik boyunca kontrollerinizi gerçekleştirecek bir doktordan ilk randevuyu almanın zamanı artık gelmiştir.

Neler Oluyor?

* Gebeliğin başlarında görülen bulantı ve kusmalar bu haftadan başlayarak hafifleyecektir.
* Sık idrara çıkma isteğinde gebeliğin ilk haftalarına göre bir azalma olduğunu fark edeceksiniz.
* Hormon değişikliklerinden dolayı aşırı duygusal olabilir, küçük şeylere üzülebilirsiniz .
* Gebelikte bağırsak harekerleri yavaşlama eğilimine girdiği için kabızlık görülebilir.
* Vücudunuzdaki kan miktarı gebelikte artar; bunun sonucu olarak da kalp, akciğerler ve böbrekler daha, çok çalışır.

Ne Yapmalı?

Göğüslerinizi gereğince destekleyebilecek bir sutyen alın
Yediklerinizin taze ve bol çeşitli olmasına önem verin.
Kabızlığa karşı bol su için ve lifli besinler beslenin.
Dişlerinizi kontrol ettirin.
Çalışıyorsanız bağlı olduğunuz sosyal güvenlik kuruluşunun sağladığı doğumla ilgili kolaylıkları araştırıp öğrenin.
İşyerinize gebe olduğunuzu bildirin. Böylece olağan doğum öncesi kontrolleriniz için, Ücret kaybınız olmadan izin alabilirsiniz.
Genel doğum öncesi kontrollerinin ilki için kliniğe başvurun.
Düzenli olarak doğum öncesi jimnastiğİ uygulamalısınız. Ayrıca olanağınız varsa, bol bol yÜzÜn.
Dilerseniz doğum öncesine uygun beden hareketleri içeren bir jimnastik kursuna katılabilirsiniz.

Gelişen Bebeğinizin

Bütün iç organlar oluşmuş ve çalışır durumdadır. Bu nedenle artık bebeğinizin ilaçlar ya da hastalık etkenlerinden zarar görme olasılığı daha azdır.
Göz kapakları oluşmuş, gözlerini
Kulak memesi oluşmuştur.
Kolları ve bacakları, parmaklarıyla birlikte görÜlebilir.
Parmaklarında minik tırnaklar gelişmeye başlamıştır bile …
kasları da geliştiğinden bebek daha çok oynamaya başlar, ancak bunu siz bunu henÜz duyumasayamazsınız.
Yumruklarını sıkabilir, ağzını açabilir , dudaklarını büzebilir.
Artık emebilir ve çevresini saran sıvıyı yutar , çişini yapar.

Altıncı ay genellikle gebeliğin en iyi dönemidir. Bu dönemde kendinizi daha iyi ve zinde duyumsarsınız. Şimdiye dek hızlı kilo almadıysanız bu ay içinde epey kilo alabilirsiniz. Artık gebeliğiniz dıştan da belli olmaya başlamıştır.

Neler Oluyor?

Bu haftalarda kilo artışındaki hızlanmayı doğal karşılamalısınız.
* Bol, vücudunuzu sarmayan giysilerle artık gebeliğinizin sonuna dek daha rahat edeceksiniz.
* Sıcağa karşı daha duyarlı olabilir. buna bağlı olarak da daha çok terleyebilirsiniz. Bol bol su içmeli. mevsime göre % 100 pamuklu ya da yünlü gibi yapay lifler içermeyen kumaşlardan yapılmış giysileri seçmelisiniz.

Gelişen Bebeğiniz

– Henüz yağ depolamamıştır, bu nedenle zayıf görünür.
– Deride ter bezleri oluşmaya başlar.
– Kol ve bacaklarındaki kaslar artık iyice gelişmiştir. Bebek bunları sık sık hareket ettirir. Arada bir sakinleşir yada karnınızın içinde dolaşır gibi hareketli davranır.
– bebeğiniz öksürebilir, hıçkırabilir. hıçkırıkları bebeğin tekme atması gibi algılayabilirsiniz.

Ne Yapmalı

Meme uçlarınız dÜz ya da içeri çökük de olsa emzirebilirsiniz. doktorunuzla görÜşÜn.
Her firsatta ayaklarınızı olabileceği yÜkseğe koyarak dinlenin.
Kendinizi fazla yormadan dÜzenli jimnastik yapmalısınız. Gevşeme ve soluk alıp verme egzersizleri özellikle yararlıdır.
Çalışıyorsanız, devam ettiğiniz işten alacağınız yaklaşık doğum gününü bildiren bir belgeyi işyerinize götürüp doğum izni ve doğum ödeneği gibi haklarınızı gÜndeme getirin.