Değişimler

Bu haftadan sonra gebeliğin sona ermesi düşük olarak değil erken doğum olarak isimlendirilir. Bebeğin tüm organlarının ve kalbinin değerlendirildiği malformasyon ultrasonografisi ya da başka bir isimle ikinci düzey ultrason için ideal zaman 20. haftadır. Bu haftada rahimin tepe noktası göbek deliği hizasına kadar büyümüştür. Bu dönemden sonra 38. haftaya kadar her hafta yaklaşık 1 santimetre yükselir. 38. haftadan sonra ise bebeğin doğum kanalına doğru inmesi nedeni ile rahimin tepe noktası da aşağıya inmeye başlar. Orta hatta göbek deliği ile kasık arasında siyahlık belirmeye başlar. Buna linea nigra adı verilir ve doğumdan sonra kaybolur. Bu haftadan sonra gebelik çatlakları görülebileceğinden önlem almak yararlı olacaktır. Bebeğin hareketleri rahatça hissedilebilir. Normalde bir bebek saatte en az 2 kez hareket etmelidir. Ancak bu sayı gerçekte çok daha fazla olmasına rağmen sadece yeterince güçlü olan hareketler anne adayı tarafından hissedilebilir.

20. haftada bebek yeni doğmuş bir bebek gibi uyku ve uyanıklık dönemlerinden geçer. Rahim yüksekliği ise göbek hizasındadır. Karnınız dışarıdan bakıldığında da iyice fark edilir duruma artık gelmiştir. Şu anda göbek deliğiniz hizasında bulunan rahminiz her hafta yaklaşık bir santimetre yukarı çıkmaya devam edecektir. Nefes almakta zorluk çekebilirsiniz. Özellikle kısa boylu ve kilolu anne adaylarında bu sorun görülür. Beslenmenize dikkat etmeniz gerekir. Haftalar geçtikçe doğumla korkular oluşabilir. Fakat bunları düşünerek kendinizi boş yere endişelendirmeyin. Hamileliğin ileri haftalarında doktorunuz size gerekli bilgiyi verecektir. Böylece kafanızda oluşan soruları çözebilirsiniz. Hamilelik her hafta farklılaşır. Her haftanın kendine özgü özelliği vardır. İyi ve güzel yanlarını görerek bulunduğunuz günün tadını çıkarın.

20. haftaya gelindiğinde fetüs artık anne karnında yolu yarılamıştır ve bu dönemde insan vücudunun ayrıntıları ortaya çıkar. Lanugo adı verilen ince tüy tabakası ile tamamen örtülmüştür. Saçlar yavaş yavaş çıkmaya başlar ve kaşlarda sert tüyler çıkmaya başlar. Fetüs artık oldukça büyümüştür. Gözler, göz kapakları tarafından örtülmeye devam eder ve sıkıca kapalıdır. Fetüs amnios kesesinde serbestçe hareket eder. Anne bu dönemde hareketlerin farkına varır. Makattan tepeye olan uzunluk 23 cm. ve ağırlık 300 gr. kadardır.

Bebek anne karnındaki yaşamının yarısını tamamlamıştır. Bu haftada doğumdan sonra 5 yaşına kadar devam edecek olan hızlı beyin olgunlaşması başlar. Bebeğin koku, tat, işitme, görme ve dokunma duyuları iyice aktif olmaya başlar. Kaşlar ve saçlar iyice belirginleşir. Fetüs sık sık göz kırpar. Lanugo adı verilen tüyler tüm vücudunu kaplar ancak yoğun olarak yüz ve boyun çevresinde bulunur. Kalp atımları hızlanır. Erkek bebekteki testisler karın boşluğundan torbalara doğru inmeye başlar. Eğer bebeğiniz bir kız ise yumurtalıklarında tam 6 milyon yumurta hücresi vardır. Bundan sonra yeni yumurta hücresi gelişmez. Mevcut olanların ise sayısı giderek azalır ve doğumda yaklaşık 1 milyona iner. Bebeğin hareketleri de hızlanır ve kuvvetlenir. Bebeğin ağırlığı yaklaşık 250–450 gram arasındadır.

Hamilelikte hem sağlıklı beslenmek hem de çok kilo almamak her anne adayının en büyük isteği. Beslenme Uzmanı ve Diyetisyen Deniz Yemişçi “Hamilelik sırasında yetersiz ve dengesiz beslenme bebeğin gelişimi kadar anne için de tehlike taşır.” diyor vejetaryen anne adaylarından , fazla kilosu olan hamilelere kadar herkes için sağlıklı beslenme önerilerini paylaşıyor.

1. Hamilelikte sağlıklı beslenme konusunda dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?

Hamilelikte beslenme düşünülenin aksine anne adayının iki kişilik besleneceği canı ne istiyorsa yiyebileceği bir dönem olmaktan ziyade bebeği kadar kendi sağlığını da düşünmesi gereken hem keyifli hem de hassas bir dönemdir. Çoğu anne adayı kendisi ne kadar çok besin alırsa bebeğin bu besinlerden o kadar fazla faydalanacağını ve bebeğin daha iyi gelişeceğini düşünür. Oysaki bebek kendine gerekeni annenin depolarından sağlar. Annenin ise yapması gereken çok yüksek olmayan bir kalori artışıyla beslenmesini protein, vitamin ve mineral alımına dikkat ederek düzenlemektir. Hamilelikte günlük alınması gereken enerji protein yanında özellikle çoklu doymamış yağ asitleri (omega 3,6,9 gibi), demir,kalsiyum, fosfor,çinko,iyot,folik asit, B12 vitamini, A ve D vitaminiyle birlikte C vitamini alımı büyük önem taşımaktadır. Bu vitamin ve minerallerden her biri bebeğin hem bedensel hem zihinsel gelişiminde etki gösteren başlıca bileşenlerdir. Sinir sitemi gelişiminde B12, folik asit büyük rol oynarken, çinko, omega 3 , iyot bebeğin birçok faydalarının yanında bebeğin zeka gelişiminde etkindir. Bütün bu besin öğelerinin gebeliğin ilerlemesiyle gereksinimlerinin artacağı dikkate alınmalıdır. Özellikle hamileliğin 20. haftasından itibaren 300kknin ek olarak alınması yeterli olmaktadır. Günlük enerjinin %65i kompleks karbonhidratlardan (sebze,meyve, tam tahıllı besinler) , %30u yağlar ve %15i proteinlerden karşılanmalıdır.

16. ve 20. haftalar arası yani 5. ayda anne adayının karnı yavaş yavaş belirmeye başlar. Bazı anne adayları karınlarının büyüdüğünü daha öncesinden ya da 5. aydan sonra da gözlemleyebilir. Bu normaldir ve kişiye göre değişebilir.

Bu dönemde karın büyümeye başladığı ve eski kıyafetleri artık üstlerine olmayabileceği için anne adayları artık yeni kıyafetler almaya başlayabilirler. Ayrıca karnın büyümesinden ötürü deride çatlaklar da görülebilir. Bunu önlemek için doktor tavsiyesi ya da kozmetik reyonlarındaki çatlak önleyici kremlar kullanılabilir.

Bebekteki değişim

Bebekteki en büyük değişim organlarının kütlesel olarak büyümesidir. Bebeğin yavaş yavaş çekiç, örs, üzengi denilen kulak kemikleri oluşmaya başlar. Beyin bu dönemde çok hızlı bir şekilde büyümeye başlar. Beyin gelişimindeki en önemli besin kaynağı omega 3 yönünden zengin olan balık, ıspanak, semizotu, ceviz gibi besinleri almaya özen göstermelidir. Anne doktorun önerdiği vitaminlere devam edebilir.

Bebek bu ayda ultrasonografide net bir şekilde görülebilir ve 3′lü test denilen test bu haftalarda yapılır.

• Beşinci ayda bebeğin boyu 16-17 cm, ağırlığı ise 300 gramdır.
• Artık saçlar oluşmaya başlar. Cildini koruyan ‘verniks‘ dediğimiz beyaz, yağlı madde gelişir.
• Hareketleri artar. Kasları giderek kuvvetlenir. Tekme, hızlı dönme hareketleri yapar. Anne bunları hissedebilir.
• Tat duyusu gelişmiştir. Kısa aralıklarla uyuyup uyanır. Organları büyümeye, gelişmeye başlar.

Sesleri Duyabilir

• Bebeğiniz sizi duymaya başlar. Seslere tepki verebilir. Annenin ve babanın bebekle konuşması, müzik dinletmesi önerilir.
• Akciğerlerinde, sülfat gibi, akciğerleri koruyan maddeler gelişmeye başlar.
• Bu dönemde 3’lü test yapılır. Ama biz artık daha doğru bulduğumuz için 2’li testi tercih ediyoruz.
• 3’lü testte down sendromunu yakalama şansı yüzde 60 iken, 2’li testte ise bu olasılık daha yüksektir. Bu nedenle, 11 ve 14. haftalarda, yani ilk trimesterde 2’li testi yapıyoruz.

Karın Belirginleşir

• Annenin karnı artık belirginleşmiştir. Kıyafetleri dar gelmeye başlar. Dışarıdan bakıldığında hamlie olduğu anlaşılır.
• Tende çatlaklar oluşabilir. Buna yapacak fazla bir şey yoktur ama cildi mümkün olduğunca yağlı tutmak için badem yağı gibi kremler sürülebilir.

Bu hafta bebeğiniz tam tamına 5. ayını bitirmiş oluyor. Uzmanlar gebelik sürecini hesaplarken ay olarak hesaplayınca doğum tarihinde yanılmalar oluyordu. Sıfır hata ve doğum haftasını tam tespit için hamilelik dönemini hafta hafta hesaplayarak hamile anne adayının ne zaman doğum yapacağını tahmin edebiliyorlar. 20 haftalık gebelikte bebeğin poposu ve başı orantılıdır. Bebek artık tam bir bebek görünümündedir. Henüz akciğerleri tam gelişmediğinden ani bir doğum halinde yaşama imkanı pek yoktur.

20 haftalık gebelikte beyin ve zeka olarak bebeğiniz 5 yaşına kadar beyni ve gelişimi tamamlanmıştır ve adeta kodlanmış gibidir. Bu hafta itibari ile bebeğiniz sesleri daha da iyi algılamaya başlamıştır. Bu hafta bebeğiniz ani çığlıklara, bağırışlara tepki verir, aniden sıçrar ve korkar. Yumuşak bir seslenmeyi dahi anlar ve şımarır.

20 haftalık gebelikte bebeğin tırnakları uzar ve adeta rahatsız eder. Bebeğin saçları ve kaşları da bir hayli uzamıştır.

Bu hafta annenin hamilelik döneminin tam yarısıdır. Bu hafta bebeğin gözleri kapalıdır. Fakat bebek yinede gözlerini açıp kapamaya çalışır. Bebeğiniz göz kapaklarını çalıştırmaya çabalar. İlerleyen haftalarda bebeğiniz gözlerini açıp kapayabilecektir.

20 haftalık gebelikte bebek erkek ise testisleri karın içerisinden testis torbalarına dolmaya başlar. Erkek sperm hücresi çok hassas oldukları için vücut sıcaklığına dayanamaz ölürler. Bu nedenle yaratıcı sperm hücresini dışarıda bir torba içerisine alarak yaratmıştır. Kız bebeklerde bu haftadan itibaren tam tamına 6 milyon yumurta hücresi bulunur. Bebek ilerleyen yıllarda ki tüm yumurta hücrelerini taşır. Bu durum doğunca ve ilerleyen yıllarda artmaz bilakis yıllar geçtikçe daha da azalır. Bu haftadan itibaren bebeğin sindirim sistemi tam olarak çalışmaya başlar. Mide artık sindirim yapabilecek seviyeye gelmiştir.

Bir takım bitkiler hamilelikte kullanıldıklarında rahim kasılmalarını başlatabilmekte veya ishal, bulantı, kusma oluşturup ciddi tansiyon düşüklüklerine neden olabilmektedir. Bu yüzden bilinmeyen bitkilerin ve bunların çaylarının hamilelik esnasında kullanılması önerilmemektedir.

Portakal, limon gibi yiyecek olarak kullanılan bitki çaylarının kullanılmasında bir sakınca yoktur. Ancak bilinmeyen bitkiler içeriyorsa tercih edilmemelidir. Limon, elma, ıhlamur, kuşburnu, portakal, nane, karanfil gibi bilinen çayların aşırıya kaçmamak şartıyla içilmesinde bir sakınca yoktur.

Zararlı bitkilerin bir kısmı şunlardır:

• Aloe vera (müsil etkisi yaratıp ciddi tansiyon düşüklüğü yapabilir),
• Karanfil yağı (uterus uyarıcıdır, rahim kasılmalarına yol açabilir),
• Fesleğen (rahim kasılmalarına yol açabilir),
• Ginseng (doğum anomalilerine yol açabilir),
• Safran (yüksek dozda rahim kasılmalarını başlatabilir),
• Yasemin (yüksek dozlarda rahim kasılmalarını başlatabilir),
• Melekotu (yüksek dozda rahim kasılmalarını uyarabilir),
• Ardıç (rahim kasılmalarına yol açabilir),
• Sinameki (yüksek miktarda alındığında ciddi ishal, bulantı kusma ve tansiyon düşüklüğüne yol açabilir).

Tüm bitki çaylarını kullanmadan önce doktorunuza danışmanız önerilmektedir.

Uzman Görüşü:

Anne adayının karnı göbek deliğinin 1-2 cm altına kadar büyümüştür. Büyüyen rahim mideye baskı yapabilmektedir. Gebelik hormonunun (progesteron) mide boşalma zamanını uzatması da eklenince özellikle yemeğin fazla kaçırıldığı zamanlarda ve gece geç saatte yemek yiyip yatıldığında ağıza acı su geldiği hissedilebilir (reflü). Bu şikayeti azaltmanın yolu öğün sayısını artırıp yemek miktarını azaltmak, gece yatmadan yemek yememek, uyku sırasında gövdenin üst yarısını hafif yükseltmektir. Bu önlemlere rağmen şikayetler azalmaz ise doktor tavsiyesi ile ilaç kullanılabilir.
Bebeğin başından poposuna olan mesafesi (CRL) 150 mm’ye, ağırlığı yaklaşık 230 grama ulaşmıştır. Bu dönemde bebek dışarıdan gelen sesleri hissedebilmeye başlar. Bebeğin damak yapısı ve diş taslakları oluşmaktadır.

Hamilelikte bilgisayar kullanmak

Eskiden bilgisayar monitörlerinin yaydığı elektromanyetik alanın özellikle erken gebeliklerde düşüklere yol açabildikleri düşünülürken, şu anda bilgisayar kullanımının hamileliğe zarar verdiğine dair bilimsel bir veri yoktur. Sadece uzun süreli bilgisayar başında kalınması durumunda oturuş pozisyonu nedeni ile sırt, bel ağrılarının olabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca bacaklarda kan göllenmelerine, şişmelere izin vermemek için uzun süreli hareketsiz kalmaktan kaçınılmalıdır. Sık sık ara verilip yürümek bu şikayetlerin oluşumunu engelleyecektir.

BebekSayfasi.com tavsiyesi:

Hamileliğinizin muhtemelen en rahat dönemindesiniz. İmkânınız varsa yakın bir bölgede kısa bir tatil kaçamağı yapabilirsiniz. İleride yaşayacağınız yoğun günler öncesi hem size, hem eşinize iyi gelecektir.
Bel ağrılarından yakınmaya başlayabilirsiniz. Vücudunuzu kuvvetlendirmek için kısa yürüyüşler yapmanız iyi olur. Uzun süre ayakta kalacağınız işlerden kaçınmaya çalışın.

Bebeğin cilt altı yağ depoları bu gebelik haftasından itibaren hızla artmaya başlar. Bebek ve plasenta bu haftada yaklaşık aynı boyutlardadır. Ufacık kalp günde 30 litre kan pompalar.

Yandaki resimde ilk görüntü 17. gebelik haftasında bir bebeğin ayağını, ikinci görüntü ise yüz profilini belirgin olarak göstermektedir.
gebelik.org Bebeğinizin emme, yutma ve göz kırpma refleksleri de bu gebelik haftalarında ortaya çıkar. Bu haftadan itibaren bebeğinizin kemiklerinde kalsiyum depolanma işlemi hızlanır. Bu nedenle kalsiyum içeren gıdaları bolca tüketmeniz son derece önemlidir. Bebeğiniz asla kalsiyumsuz kalmaz, ancak siz yeterince kalsiyum almazsanız kemiklerinizdeki depolarınız azalabilir.

Kalsiyum almanın en iyi yolu ilaç şeklindeki kalsiyum takviyesi değil, doğal besinlerdir. Kalsiyumdan zengin besinler doğanın bir lutfu olarak beraberinde bu kalsiyumun iyi emilmesini sağlayacak maddeleri de içerirler!

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 18 cm. ve ağırlığı tam 150 gram!

Rahiminiz göbek deliği seviyesine ulaşmak üzere ve bunu elinizle hissedebilirsiniz. Bebeğiniz bu haftadan itibaren önceki haftalara göre daha hızlı kilo almaya ve gelişmeye başladığından muhtemelen siz de biraz daha hızlı kilo almaya başlayacaksınız. Bu döneme kadar anne adayları ortalama ortalama olarak 2.5-5 kilo alırlar.

Bazı anne adaylarının “karınları” kendi “haftadaşlarına” göre daha büyük olabilir. Bunun en muhtemel nedeni bağırsaklar içinde biriken gazdır. “Karnı” daha küçük gösteren anne adaylarında ise muhtemel neden karın ciltlerinin sıkı olmasıdır.

Bu hafta ya da en geç 18. haftanın sonuna kadar dörtlü test (veya üçlü test) incelemenizi yaptırmalısınız. Bazı laboratuvarlar kullandıkları bilgisayar programlarının yardımıyla üçlü test değerlendirmesini 20. hafta ve hatta sonrasına kadar yapabilseler de risk belirlemesinin daha erken yapılmasında fayda vardır.

Bazı doktorlar 11-14 testi yapıldığında üçlü test yapılmasını gerekli görmezken, diğerleri hem 11-14 testi, hem de dörtlü test (veya üçlü test) yapılmasını önerebilirler.

Doktorunuz hangi yaklaşımı uyguluyorsa siz de ona uyun.

Bazı doktorlar ise 11-14 testinin yapılması sonrası üçlü test uygulanmayacaksa gebelik takibinde nöral tüp defekti (NTD) riskini belirlemek için yıllardan beri kullanılagelen alfafetoprotein (AFP) ölçümü yapılmasını önerirler.

Çoğu doktor ise detaylı yapılan bir ultrasonografide NTD tanısı mümkün olduğundan bu amaçla üçlü test yapılmasını gerekli görmez.